Częstochowskie Towarzystwo Naukowe

We wtorek 12.05.2026 r. członkowie Częstochowskiego Towarzystwa Naukowego wraz ze studentami kierunku historii Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie zwiedzili Bibliotekę Jasnogórską. Przewodnikiem była siostra Anna.

Uczestnicy mogli podziwiać Starą Bibliotekę wyposażoną w 18 intarsjowanych regałów bibliotecznych na których ułożonych jest ponad 13000 książek w 2405 ozdobnych futerałach-drewnianych skrzynkach obitych skórą ze złotymi tłoczeniami imitującymi grzbiety ksiąg, na których umieszczona jest sygnatura określająca dział, numer półki i miejsce książki na regale.

W Bibliotece Jasnogórskiej zgromadzone są liczne starodruki polskie jak i obce np. Biblia Polska powstała na początku XV wieku, księgi wydane przez pierwszych drukarzy Platina z Bazylei i Krzysztofa z Antwerpii, rękopisy ozdobione malowanymi ręcznie ilustracjami.

W bibliotece znajdują się także dwa cenne stoły, pochodzące z warsztatu brata Grzegorza Woźniakowicza, na blatach których umieszczono ozdobne kompozycje figuralne ułożone z różnych gatunków drewna.

Integralną częścią wystroju sali są freski Giuseppe Viscontiego na sklepieniu, pochodzące z końca lat trzydziestych XVIII wieku.

Zwiedzający odwiedzili również Czytelnię Biblioteki Jasnogórskiej, po której oprowadzał zebranych mgr Jerzy Sitek – członek CzTN-u i jednocześnie bibliotekarz pracujący w Bibliotece Jasnogórskiej.

Kolejnymi punktami odwiedzin były Sala Rycerska i Muzeum 600-lecia. W Sali Rycerskiej podziwiano obrazy olejne przypominające o najważniejszych wydarzeniach z życia sanktuarium – od momentu założenia do pożaru z 1690 r. oraz tablice: ku czci Henryka Sienkiewicza, z tekstem ślubów lwowskich króla Jana Kazimierza, jubileuszu Tysiąclecia Chrztu Polski.

W Muzeum 600-lecia obejrzeli eksponowane m.in. herbowe portrety trumienne z XVII-XVIII w.; książki z drukarni jasnogórskiej; relikwiarze z XVII w.; kielichy, monstrancje, ornaty, obrazy malowane przez braci zakonnych, XVIII- i XIX-wieczne instrumenty muzyczne kapeli grającej sygnał odsłonięcia i zasłonięcia cudownego obrazu, sukienki zdobiące obraz oraz barokowe figury Matki Bożej i wota.

Na zakończenie zwiedzający mogli obejrzeć Golgotę Jasnogórską – cykl 18 obrazów autorstwa Jerzego Dudy-Gracza, artysty rodem z Częstochowy. Jego dar wotywny dla klasztoru na Jasnej Górze został poświęcony 8 września 2001 roku i zawisł ponad Kaplicą Matki Bożej.

W czwartek 16 kwietnia 2026 r. o godz. 17:00 w budynku Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie przy Al. Armii Krajowej 36A odbyło się zebranie naukowe Częstochowskiego Towarzystwa Naukowego połączone z wykładem mgr inż. Andrzeja Paszty pt. „Techniki wytwarzania monet na przestrzeni wieków”.

Pani Prezes powitała zebranych, w tym Prodziekana ds. Kształcenia i Spraw Studenckich Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie dr Andrzeja Skwarę, pana Stanisława Pietrasa zastępcę sekretarza generalnego Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Numizmatycznego, studentów i doktorantów kierunku historia Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie.

Pani profesor Julia Dziwoki przedstawiła sylwetkę prelegenta.

Mgr inż. Andrzej Paszta to pasjonat numizmatyki i medali, miłośnik Częstochowy, dokumentalista, kolekcjoner pamiątek związanych z dziejami Częstochowy. Jest absolwentem IV Liceum Ogólnokształcącego im. H. Sienkiewicza w Częstochowie oraz kierunku Budowa maszyn, specjalność przeróbka plastyczna na Politechnice Częstochowskiej. Za osiągnięcia w pracy zawodowej otrzymał „Srebrny Krzyż Zasługi”, „Złoty Krzyż Zasługi” a także Odznakę „Zasłużony dla Kultury Polskiej”. Jest członkiem Częstochowskiego Towarzystwa Naukowego, w obecnej kadencji członkiem Zarządu, Prezesem Polskiego Towarzystwa Numizmatycznego Oddział im. dra W. Terleckiego w Częstochowie. Ponadto jest autorem czterech książek i wielu artykułów.

Następnie mgr inż. Andrzej Paszta wygłosił wykład „Techniki wytwarzania monet na przestrzeni wieków”, podczas którego przedstawił rys historyczny produkcji monet, opowiedział o tegorocznej wizycie w Mennicy Polskiej.

Po zakończonym wykładzie prelegent zaprezentował zebranym część swojej kolekcji, m.in.: matrycę do wybijania medali, patrycę do wykonania matrycy medalika, medal z patronem numizmatyków Św. Eligiuszem, medalion wykonany przez Sebastiana Dadlera, chińskie monety kolekcjonerskie, ¼ eki (moneta Henryka Walezego), złoty floren (moneta Ludwika Węgierskiego), monety Republiki Rzymskiej, tetradrachmę Aleksandra Wielkiego, monetę złotą o nominale 100 złotych przedstawiającą wizerunek pary prezydenckiej Marii i Lecha Kaczyńskich oraz odwzorowane ich podpisy jak również najnowszy numer Magazynu Numizmatycznego.

Po zakończonym wykładzie mgr inż. Andrzej Paszta udzielił odpowiedzi na zadane pytania a ponadto udzielił wywiadu Telewizji Orion.

Na zakończenie zebrania dr hab. Julia Dziwoki, prof. UJD wręczyła mgr inż. pamiątkowy plakat wraz z podziękowaniami za przyjęcie zaproszenia i wygłoszenie wykładu.

We wtorek 10.03.2026 r. o godzinie 17:00 w budynku UJD przy Al. Armii Krajowej 36A odbyło się zebranie naukowe Częstochowskiego Towarzystwa Naukowego połączone z wykładem multimedialnym dr Barbary Majchrzak pt. „Sola dosis facit venenum – niebezpieczne dla zdrowia rośliny zbiorowisk leśnych, nieleśnych i ogrodów województwa śląskiego”.

Dr hab. Julia Dziwoki, prof. UJD, Prezes Częstochowskiego Towarzystwa Naukowego powitała zebranych. Następnie dr Cezary Gębicki przedstawił sylwetkę prelegentki.
Dr Barbara Majchrzak jest pracownikiem Katedry Biochemii, Biotechnologii i Ekotoksykologii Wydziału Nauk Ścisłych, Przyrodniczych i Technicznych Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie.

Na zakończenie zebrania dr hab. Julia Dziwoki, prof. UJD wręczyła dr Barbarze Majchrzak pamiątkowy plakat wraz z podziękowaniami za przyjęcie zaproszenia i wygłoszenie wykładu.

W środę 21.01.2026 r. odbyło się Walne Zebranie Sprawozdawcze
Częstochowskiego Towarzystwa Naukowego za 2025 rok.

Zebranie otworzyła i prowadziła Prezes Częstochowskiego Towarzystwa
Naukowego dr hab. Julia Dziwoki, prof. UJD. Pani Prezes przedstawiła sprawozdanie
za okres 10.06.2025-31.12.2025 r., w którym zaprezentowała działalność naukowo-
badawczą Towarzystwa, informację o odbytych zebraniach naukowych. Odbyły się
trzy zebrania naukowe:

dr hab. prof. UJD Julia Dziwoki, dr hab. prof. UJD Beata Urbanowicz,
„Zapomnieć nie wolno, a powrócić nie można. Z dziejów Polaków w
Kazachstanie” 15.10.2025 r.;
dr Krzysztof Całus, „Częstochowa jako miasto barier i miasto
możliwości. Filozoficzne spojrzenia na pojęcie dostępności” 26.11.2025
dr Marcin Walczak, „Świat owadów na wyprawach po azjatyckich
bezdrożach” 10.12.2025 r.

Częstochowskie Towarzystwo Naukowe było współorganizatorem konferencji
naukowej „Częstochowskie Archiwa i ich archiwiści. 20 lat specjalności
archiwistycznej w Uniwersytecie Jana Długosza w Częstochowie”, która odbyła się
24.09.2025 r.

Następnie Skarbnik Towarzystwa mgr A. Podsiadlik-Frączek, przedstawiła
sprawozdanie za okres 10.06.2025-31.12.2025 r.

Przewodnicząca Komisji Rewizyjnej dr E. Kaczmarzyk odczytała protokół
Komisji Rewizyjnej dotyczący działalności finansowej Towarzystwa w 2025 r. Komisja
Rewizyjna postanowiła przyjąć sprawozdanie Skarbnika. Wnioskowała o udzielenie
absolutorium. Wszyscy zebrani w głosowaniu jawnym głosowali za udzieleniem
absolutorium.

Na zakończenie zebrania zostały wykonane pamiątkowe zdjęcia.

10 grudnia br. o godzinie 17:00 w sali 26, w budynku Uniwersytetu Jana Długosza przy al. Armii Krajowej 36A, odbyło się zebranie naukowe Częstochowskiego Towarzystwa Naukowego. Wydarzenie zostało połączone z wykładem dra inż. Marcina Walczaka pt. „Wyprawy entomologiczne po azjatyckich bezdrożach. Spotkania z przyrodą Azji Centralnej”.

Spotkanie otworzyła dr hab. Julia Dziwoki, prof. UJD, która powitała uczestników w tym prelegenta oraz Prodziekana ds. Kształcenia i Spraw Studenckich, dra Andrzeja Skwarę.

W swoim wystąpieniu dr inż. Marcin Walczak przedstawił wyniki wieloletnich badań terenowych prowadzonych w krajach Azji Centralnej. Na początku zdefiniował pojęcie Azji Centralnej oraz omówił jej podstawowe uwarunkowania geograficzne i przyrodnicze.

Znaczną część wykładu poświęcono ostatniej wyprawie badawczej do Uzbekistanu. Prelegent opisał badania prowadzone na obszarach pustynnych, koncentrując się na faunie owadów, w tym krowieńczakach, krawcach, szarańczakach, pluskwiakach oraz mszycach. Zwrócił również uwagę na bogactwo lokalnej fauny kręgowców, m.in. liczne występowanie żółwi stepowych, obecność gekonów, gryzoni z rodzaju ślepuszka, węży oraz pająków.

W dalszej części wykładu omówione zostały wcześniejsze wyprawy badawcze do Mongolii (2015), Kazachstanu (2017), Iranu (w latach 2015–2019) oraz Tadżykistanu. Prelegent scharakteryzował odwiedzane regiony, ich geografię oraz specyfikę prowadzenia badań w trudnych warunkach terenowych.

Uzupełnieniem wystąpienia była prezentacja zbioru owadów. Prelegent szczegółowo opisał proces ich pozyskiwania, preparowania oraz konserwowania do celów naukowych.

Po wykładzie odbyła się dyskusja. Uczestnicy zadawali pytania dotyczące porównania krajów Azji Centralnej pod względem przyrodniczym oraz organizacji badań terenowych. Poruszono także temat roli lokalnych przewodników, w tym zakresu ich obowiązków oraz warunków finansowych współpracy.

Na zakończenie spotkania wykonano pamiątkowe zdjęcie grupowe wszystkich uczestników.

Z okazji Świąt Bożego Narodzenia życzymy Państwu spokoju, radości, ciepłej, rodzinnej atmosfery oraz nadziei na nadchodzący rok 2026. Niech będzie to czas zdrowia, życzliwości i owocnych spotkań.

Prezes i Zarząd Częstochowskiego Towarzystwa Naukowego

Częstochowskie Towarzystwo Naukowe zaprasza na wykład
Wyprawy entomologiczne po azjatyckich bezdrożach.
Spotkania z przyrodą Azji Centralnej, który wygłosi
dr Marcin Walczak.

Wykład odbędzie się 10 grudnia 2025 r. (środa) o godzinie 17:00
w sali 26 budynku UJD przy Al. Armii Krajowej 36A.

Dr inż. Marcin Walczak
Pracownik naukowo-dydaktyczny Katedry Zoologii Uniwersytetu Śląskiego od 2007 r., związany ponadto także z Uniwersytetem Jana Długosza w Częstochowie (wykładowca) i Uniwersytetu Jagiellońskiego (naukowiec w ramach grantu). We wczesnej młodości w szkole podstawowej najbardziej interesowały mnie owady, płazy i świat, który poznawałem głównie dzięki mapom i encyklopedii 4-ro tomowej. W czwartej klasie podstawowej w 1985 r. zacząłem zbierać owady, a w gdy byłem uczniem liceum w 1991 udało mi się stworzyć pierwszy zbiór systematyczny owadów. Karierę naukową rozpocząłem w 2004 roku podczas stażu na Wyższej Szkole Pedagogicznej w Częstochowie, podczas której zrewidowałem materiały z pracy magisterskiej, której promotorem był dr Cezary Gębicki. Podczas tego stażu opublikowałem pierwszy artykuł. W 2014 roku obroniłem doktorat, którego tematem były piewiki, owady z rzędu pluskwiaków, którymi zajmuje się od 2003 roku. Od 1995 r. jestem członkiem Śląskiego Towarzystwa Entomologicznego. Prywatnie kolekcjoner owadów i hodowca owadów tropikalnych. Poza piewikami mniej lub bardziej profesjonalnie zajmuję się także straszykami, oraz chrząszczami z rodziny kózkowatych. Jestem właścicielem największej w Polsce prywatnej kolekcji kózkowatych, zarejestrowanej w RDOŚ w Katowicach. Od 30 lat biorę udział w licznych wyprawach entomologicznych, w ciągu ostatnich dziesięciu lat głównym kierunkiem jest Azja Centralna oraz tereny do niej przyległe. Wielokrotnie odwiedziłem północny Iran i Kazachstan. A także państwa ościenne…

Podczas prezentacji zostaną pokazane liczne gatunki owadów i innych zwierząt spotkanych podczas tych wyjazdów. Omówiona będzie także kultura, zabytki i kuchnia odwiedzonych krajów. Wykład będzie ozdobiony licznymi zdjęciami i skrótem najważniejszych wydarzeń…

W środę 26.11.2025 roku o godzinie 17:00 w sali 26 w budynku UJD przy Al. Armii Krajowej 36A odbyło się zebranie naukowe Częstochowskiego Towarzystwa Naukowego połączone z wykładem dra Krzysztofa Całusa pt. „Częstochowa jako miasto barier i miasto możliwości. Filozoficzne spojrzenie na pojęcie dostępności”.

Dr hab. Julia Dziwoki, prof. UJD, Prezes Częstochowskiego Towarzystwa Naukowego powitała zebranych. Następnie Wiceprezes CzTN, dr hab. Beata Urbanowicz, prof. UJD przedstawiła sylwetkę prelegenta.

Dr Krzysztof Całus zaprezentował temat wyjaśniając czym jest dostępność, jakie są jej rodzaje, kim są osoby ze szczególnymi potrzebami. Następnie nakreślił wytyczne dotyczące dostępności architektonicznej, cyfrowej (ze szczególnym uwzględnieniem międzynarodowego standardu Web Content Accessibility Guidelines) oraz informacyjno-komunikacyjnej. Poparł to odpowiednimi przykładami z przestrzeni miasta Częstochowy.

Następnie omówił stan dostępności w częstochowskiej przestrzeni akademickiej za pomocą prezentacji multimedialnej ze szczególnym uwzględnieniem sprzętów dostępnych do wypożyczenia w Biurze ds. Osób z Niepełnosprawnościami UJD. Potem prelegent przybliżył sylwetki kilku współczesnych filozofów, których myśli zreinterpretował w kontekście dostępności przestrzeni miejskiej. Po wykładzie wykonano pamiątkowe zdjęcie grupowe wszystkich uczestników zebrania.

Dr Krzysztof Całus jest  absolwentem politologii Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie i filozofii Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego im. Jana Długosza w Częstochowie. w 2022 roku uzyskał tytuł doktora nauk humanistycznych w dyscyplinie historia Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie. Jest autorem kilku tekstów naukowych i kilkudziesięciu publicystycznych. Członek zarządu Częstochowskiego Towarzystwa Naukowego oraz administrator jego strony internetowej, członek Stowarzyszenia Archiwistów Polskich oraz administrator strony internetowej jego częstochowskiego oddziału. Członek Koła Naukowego Filozofów UJD. Od czerwca br. pracownik Biura ds. Osób z Niepełnosprawnościami Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie. 

Częstochowskie Towarzystwo Naukowe zaprasza na wykład Częstochowa jako miasto barier i miasto możliwości. Filozoficzne spojrzenia na pojęcie dostępności, który wygłosi dr Krzysztof Całus.

Wykład odbędzie się 26 listopada 2025 r. (środa) o godzinie 17:00 w sali 26 budynku UJD przy Al. Armii Krajowej 36A.